| | Piątek, 18.05.2012 r. | Imieniny: Feliksa i Aleksandry | | | Jak Giżycko wyglądało, kiedy miastem zostało ? | | Grzegorz Białuński 2005-12-25 | |  Miasto urządzone na podstawie przywileju z 1612 r. otrzymało centralny punkt w postaci rynku (obecnie plac Grunwaldzki), przy którym swoje parcele budowlane i niewielkie działki otrzymali właściciele 35 łanów, czyli miejski patrycjat (północna, północno-wschodnia i południowa strona rynku). Patrycjat objął zdaje się również parcele wzdłuż ulicy z rynku do zamku (dzisiejsza ulica Olsztyńska, ale tylko do rogu z ulicą Sikorskiego). Ubożsi mieszkańcy tzw. budnicy lub pletznerzy swoje domostwa mieli najpewniej głównie na zachód i wschód od rynku. W zachodniej części były to budy (tak zwano ich domostwa) za ratuszem wzniesionym w 1613 r. (od rynku po dzisiejszą ulicę Sikorskiego), zaś we wschodniej wzdłuż ulicy na Ełk (obecnie ulica Warszawska).
Zagospodarowanie tej części widoczne jest już na mapie Narońskiego z drugiej połowie XVII w. Na północny-wschód od parcel miejskich przy rynku znajdowały się szopy i stodoły.
Wcześniej we wschodniej części przyszłego rynku usytuowano kościół. W kierunku północnym była zaś uliczka, przy której znajdowała się dawna Nowa Wieś, a wówczas po prostu wioska z chłopami szarwarkowymi. Wioska posiadała 13 łanów czynszowych oraz 6 wolnych łanów należących do 2 sołtysów, później w XIX w. zwano ją przedmieściem ("Vorstadt"). Między miastem, rzeczką i Niegocinem znajdowały się tzw. wolności zamkowe (Schlo freiheit), na których powstało swoiste, lecz nieformalne osiedle - Wola. Przy tym obszar owych wolności został nieco powiększony przez urzędników zamkowych wbrew przywilejom dawnej wsi. Najwyraźniej bowiem np. obszar łąk nad Niegocinem a rzeczką należał wcześniej do sołtysa Nowej Wsi. Zresztą miasto w 1649 r. wystąpiło do władz księstwa z pretensjami o cały obszar między starą zamkową kuźnią (gdzieś u szczytu dzisiejszej ulicy Sikorskiego) a zamkiem, tłumacząc, że posiadali go od dawna, a nawet wykorzystywali. Komisja książęca utrzymała jednak ten obszar we wspomnianych wyżej granicach.
Za rzeczką przy moście znajdował się zamek odnowiony w 1560 oraz 1614. W dole rzeczki znajdował się młyn i staw młyński. Zabudowania gospodarcze przy zamku należały do folwarku zwanego "Althof", czyli Stary Dwór, którego posiadłości rozciągały się między wspomnianą rzeczką, Wojsakiem, Kisajnem, a obiema Popówkami. Przy tym obszarze swoje gospodarstwa na 6 łanach posiadało również trzech dziedzicznych karczmarzy, a zwano je od nazwisk pierwszych ich właścicieli - Wittowizna, Skopowizna oraz Kerstanowizna (natomiast gospodarstwo czwartego karczmarza tzw. Capnikowizna leżała w obrębie dóbr miejskich).
Bezpośrednio przy zamku i rzeczce naprzeciw Woli znajdował się tzw. rozgart, wolne pastwisko dla koni i innych zwierząt, później w części odsprzedany miastu; ta część znajdowała się zapewne między Wolą, rzeczką i Nową Wsią (np. obecna ul. Okrzei zwała się Ro gartenstr.). Natomiast między zamkiem a Niegocinem oraz Małą Popówka rozciągały się ogrody zamkowe. Swoje ogrody posiadali też mieszczanie (rzemieślnicy) oraz zagrodnicy, najpewniej znajdowały się one między rzeczką, rozgartem a Wojsakiem, gdzie dzisiaj znajduje się również teren działkowy. Na mocy przywileju z 1612 r. miasto dla swych potrzeb mogło wznieść cegielnię i wapiennik, jednak nie wiadomo, gdzie je usytuowano, z pewnością poza granicami miasta, przy tym piec do wypalania wapna istniał już w początkach XVI w. Wtenczas był jeszcze na usługi zamku, a zarządzali nim dwaj chłopi Clymcke oraz Gregor. Na Woli znajdowała się wspomniana już kuźnia, prawdopodobnie gdzieś u szczytu dzisiejszej ulicy Sikorskiego. Natomiast jedno ze wzgórz przy jeziorze Niegocin (w pobliżu dzisiejszego dworca PKP) stało się miejscem straceń dla przestępców, zwano je Galgenberg tj. Szubieniczna Góra. Cmentarz znajdować się musiał przy kościele.
Grzegorz Białuński | | | | | |
| |
|
|
| | |
Andrzej był geniuszem. Mam na to dowody. Przytoczę jeden. Dla młodych czytelników muszę dodać najpierw wyjaśnienie czym w czasach PRL-u była cenzura....
