 W dobie odrodzenia pojawia się również polskie piśmiennictwo techniczne. Pierwszym w Polsce dziełem technicznym była Geometria Marcina z Żurawicy, będąca napisanym po łacinie wykładem geometrii. Ukazała się ona w 1450 roku. Dopiero jednak XVI wiek przyniósł większą obfitość książek o tematyce technicznej lub zbliżonej (jak zielarstwo, lecznictwo, farbiarstwo, złotnictwo, odlewnictwo, górnictwo, pirotechnika, gospodarka wodna itp.} Pod koniec XV wieku dokonuje się przewrót w dziedzinie czytelnictwa. Dzięki wprowadzeniu druku (o początkach drukarstwa w Polsce czytaj tekst „Pierwsi polscy drukarze” i „Pierwszy polski druk”) książka zaczyna odgrywać poważną rolę społeczną. W 1473 roku w Krakowie powstają pierwsze u nas oficyny drukarskie, a w następnym roku ukazuje się pierwsza drukowana w Polsce książka – kalendarz na rok 1474.Do połowy XVI wieku wszystkie książki, a więc i techniczne, pisano w jężyku łacińskim. Pierwszą książką techniczną w języku polskim była wydana w 1566 roku Geometryja, to jest miernicka nauka Stanisława Grzepskiego. Był to podręcznik dla geodetów. A oto próbka tekstu z ostatniej części dzieła, zatytułowanej O mierzeniu wysokości, dalekości i głębokości:
„Ukazawszy tedy obyczaj mierzania placów tak według tych, co około tego po grecku albo po łacinie pisali, jako też i według mierników naszych, przystało by dalej pisać o rzeczach tych, które nie tylko że dłużą i szerzą mają, ale też i miąższe są. O tych by, mówię, przyszło tu pisać, jakoby je mierzyć, ale ugadzając tym, którzy czytać mają ty książki, na ten czas to opuścić muszę, albowiem iż geometryja jeszcze nigdy w polskim języku nie była, ani jeszcze naszy takowym rzeczam przysłuchali, przeto bych nierad przedłużał ani zatrudniał, aby ci, co czytać będą, łacniej się wprawić mogli; a wszakże, gdy się otrze naszym to o uszy, może się potym około tego i to, i co drugiego napisać, jeśli Pan Bóg będzie raczył. Na ten czas tedy, jakom rzekł, o rzeczach miąższach albo grubych, jakoby miały być mierzany, pisać nie chcę, ale przystąpię do tego, jako wysokość albo dalekość, albo głębokość jaka ma być zmierzona. Może to tedy być przez instrument i krom instrumentu…”
Wśród wczesnych pozycji polskiego piśmiennictwa technicznego na specjalną uwagę zasługuje dziełko Brychta Strumieńskiego O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i rybieniu stawów, także o przekopach, ważeniu i prowadzeniu wody, książki wszystkim gospodarzom potrzebne, wydane w Krakowie w 1573 roku. Autor nie opierał się na żadnym opracowaniu zagranicznym, opisał jedynie własne doświadczenia z zakresu niwelacji, budowy grobli, przepustów i młynów oraz hodowli ryb, Była to najlepsza praca w tej dziedzinie w całej europejskiej literaturze technicznej XVI wieku.
|
Andrzej był geniuszem. Mam na to dowody. Przytoczę jeden. Dla młodych czytelników muszę dodać najpierw wyjaśnienie czym w czasach PRL-u była cenzura....
