| | Piątek, 18.05.2012 r. | Imieniny: Feliksa i Aleksandry | | | Z archiwum drukarstwa: DRUK OFFSETOWY | | Andrzej Nowak 2005-11-18 | | | DRUK OFFSETOWYFotolitografia nabrała szczegółowego znaczenia z chwilą zastosowania druku offsetowego. Wynalazek tej techniki był dziełem przypadku. W 1904 roku zdarzyło się maszyniście litograficznemu, W. Rubelowi, pracującemu w jednym z miasteczek pod Nowym Jorkiem, że w czasie druku spadł mu z maszyny arkusz nakładany na cylinder drukowy, a obraz drukowany z kamienia litograficznego odbił się na gumowym obciągu cylindra. Po nałożeniu następnego arkusza papieru obraz odbił się na nim z obu stron, z jednej z gumowego cylindra, z drugiej z kamienia. Odbitka uzyskana z obciągu okazała się szczególnie dobrej jakości. Przypadek ten nasunął myśl drukowania za pośrednictwem gumy naciągniętej na osobny, w maszynę wbudowany cylinder. Stąd nazwa offset, pochodząca od słowa angielskiego,, off set” co znaczy odgałęzienie, czy też ,, set off”, kontrast, przeciwwaga, odsadzanie.Przy druku offsetowym używa się zamiast kamienia litograficznego blachy cynkowej lub aluminiowej. Ponieważ blacha jest niewspółmiernie lżejsza od kamienia, maszyna offsetowa może być w konstrukcji swej lżejsza od maszyny litograficznej, może się wobec tego szybciej poruszać i szybciej drukować. Blachę cynkową można łatwo zgiąć i nałożyć na wał cylindra, co umożliwia druk rotacyjny, szybszy od druku płaskiej formy. Maszyna litograficzna składa się z dwóch zasadniczych części: z fundamentu ruchomego, na którym przymocowuje się kamień litograficzny, oraz z wału cylindrowego, tłoczącego papier na kamień. Maszyna offsetowa złożona jest z trzech cylindrów. Na jeden naciąga się blachę z rysunkiem, na drugi powłokę gumowa, przejmującą obraz z blachy, a trzeci prowadzi i tłoczy arkusz papieru na cylinder z powłoką gumową.Maszyny offsetowe buduje się w wielu różnych odmianach i typach: maszyny jednokolorowe, drukujące obraz z jednej strony arkusza, maszyny drukujące równocześnie w dwu kolorach lub w jednym kolorze, lecz po obu stronach arkusza, wreszcie maszyny wielokolorowe, przeważnie czterokolorowe, drukujące na luźnych arkuszach lub też z roli papierowej.Z kamienia litograficznego drukowano przeważnie na papierach satynowych, a szczególnie kredowanych, i to z połyskiem. Tylko gładzonypapier przyjmował bowiem wiernie obraz z kamienia. Dzięki przenoszeniu przy druku obrazu z blachy na gumę można na maszynie offsetowej drukować na każdym gatunku papieru. Guma przylgnie bowiem i przeniesie druk tak na papier gładzony, satynowy, jak i matowy, a nawet papier z wytłoczonym deseniem młotkowanym. Dla druku na maszynach offsetowych produkowane są specjalne papiery offsetowe, matowe, bezdrzewne i półdrzewne, jednakże szczególnie odporne na działanie wody, która stale nawilża blachę cynkową w czasie druku. Papiery offsetowe muszą być dobrze klejone i nierozciągliwe.Dzięki fotolitografii można w druku offsetowym reprodukować każdy obraz. Offsetem drukuje się książki złożone czcionkami, a także przeniesionymi na blachę drogą fotograficzną lub przy pomocy przedruku, czasopisma jedno- i wielobarwne w druku, bardzo bogate w kolory i skomplikowane w rysunku mapy, wielobarwne plakaty, szeroki wachlarz druków przemysłowych, różnorodne opakowania, etykiety, druki reklamowe, a szczególnie wielobarwnie ilustrowane książki, jak np. literaturę dla dzieci.Omawiając różne sposoby druku offsetowego, należy także wspomnieć o technice druku , łączącej typografię z offsetem, zwanej letterset ( połączenie wyrazów letterpress i offset). Jest to tzw. Suchy druk offsetowy. Zamiast płyt offsetowych z wytrawionym rysunkiem, naniesionym ręcznie lub fotograficznie, nakłada się cylinder drukowy płyty cynkowe lub płyty z tworzywa sztucznego, w których wytrawiony został rysunek na głębokość 0,3 mm. Proces druku odbywa się za pośrednictwem obciągu gumowego, bez tłoku, przyrządu formy, na każdym gatunku papieru czy kartonu, tańszą od offsetowej farbą drukarską, a co najważniejsze bez nawilżania płyty drukowej wodą. Suchy druk ma szczególne znaczenie przy druku wielobarwnym, gdyż papier nie musi być przed drukiem temperowany, a w czasie druku nie nawilża się i nie rozciąga. Padanie kolorów nie nastręcza więc specjalnych trudności. Ponieważ rysunek jest w płytę wtrawiony, wytrzymuje duże nakłady. Najnowsze typy tych maszyn są tak zbudowane, że można na nie nakładać tak płyty dla suchego druku offsetowego, z których podczas druku odstawia się tylko urządzenie nawilżające.Istnieją poza tym maszyny typu offsetowego, na których drukuje się tylko z cylindrów mosiężnych, głęboko trawionych. Także na tych maszynach odbywa się druk za pośrednictwem obciągu gumowego. Ponieważ głębokie wytrawienie cylindra jest bardzo kosztowne, drukuje na takich maszynach tylko nakłady duże stale się powtarzające, wielobarwne, jak np. opakowania kartonowe. Na maszynach tych drukuje się przeważnie rotacyjne z roli papierowej.Przez lata powszechnie stosowane były, nie tylko w przemyśle poligraficznym lecz i w biurach instytucji handlowych, przemysłowych, a nawet i naukowych maszyny offsetowe małego formatu, zwane romajory, rotaprinty, multilighty i inne. Wykonywano na nich druki handlowe, reklamowe, krótkie doniesienia, instrukcje, a nawet małonakładowe druki naukowe. Jako płyt drukowych używanocienkich folii metalowych lub papierowych, powleczonych warstwą aluminium. Na płyty te nanoszono teksty przy pomocy maszyn do pisania o napędzie elektrycznym lub maszyn specjalnych, zwanych varityperami. Taśma maszynowa, używana na tych maszynach, posiadała właściwości kredki lub tuszu litograficznego, to jest łączyła się z płytą w związek chemiczny, umożliwiający przyjmowanie farby drukowej. Varitypery dawały możliwość pisania tekstów skomplikowanych, np. matematycznych, o czcionkach zbliżonych w rysunku do czcionek ręcznie składanych oraz tekstów różnojęzycznych o egzotycznych nawet alfabetach. Na płytach maszyn małooffsetowych rysunki czy obrazy nanoszono ręcznie lub drogą fotograficzną. Proces utrwalania rysunku czy pisma na płytach był taki sam jak na płytach cynkowych przeznaczonych dla maszyn wielkoformatowych.. Maszyny małooffsetowe pracują z szybkością ca. 5000 druków na godzinę, i co najważniejsze są łatwe do obsługi.Opr. A .N. | | | | | |
| |
|
|
| | |
Andrzej był geniuszem. Mam na to dowody. Przytoczę jeden. Dla młodych czytelników muszę dodać najpierw wyjaśnienie czym w czasach PRL-u była cenzura....
