Nie ludzie nami rządzą, lecz własne słabości.

Aleksander Fredro
Polska zawsze blisko
Wtorek, 17.10.2017 r.
Imieniny: Wiktora i Małgorzaty


Wró?Strona g?ówna Drukuj

Nowe symbole powiatu trzebnickiego (Woj.Dolnośląskie)

Artur Kania 2010-01-22

/img/HEBY/polskie_symbole_336.jpg

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/DLS_trzebnica_powiat_100.jpg(A.Kania) Uzasadnienie do uchwały nr XXVII/177/09 z 21 grudnia 2009r. Rady Powiatu Trzebnickiego ustanawiającej symbole samorządowe Powiatu Trzebnickiego. (fragm.)[/B]

Zgodnie z art. 12 pkt. 10 ustawy o samorządzie powiatowym do wyłącznej kompetencji rady powiatu należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu powiatu i flagi powiatu. Dotychczas Powiat Trzebnicki nie posiadał herbu ani flagi, mimo istotnego, historycznego znaczenia ziem wchodzących w jego skład. W dniu 29 kwietnia 2009r. Zarząd Powiatu Trzebnickiego podjął uchwałę nr 37/09 w sprawie przekazania do zaopiniowania Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji projektu herbu, flag i pieczęci Powiatu Trzebnickiego. Komisji Heraldycznej na posiedzeniu w dniu 9 października pozytywnie zaopiniowała przedstawione jej projektu, otwierając tym samym drogę do ich uchwalenia. Zaakceptowane projekty odwołują się przede wszystkim do historycznej tradycji tej części Śląska, a także do obecnego kształtu administracyjnego Powiatu Trzebnickiego.

III. Opis projektów: herbu, flagi, flagi urzędowej i pieczęci Powiatu Trzebnickiego.

„Na tarczy późnogotyckiej typu hiszpańskiego dwudzielnej w pas, w górnym polu złotym czarny półorzeł Piastów Śląskich ze srebrną przepaską przez tułów i skrzydła z zaćwieczonym na niej krzyżykiem, zakończoną na końcach trójlistnymi koniczynkami. W czarnym polu dolnym sześć srebrnych lilii, ułożonych w dwóch rzędach – w górnym cztery, w dolnym dwie lilie”. Przy projektowaniu flagi samorządowej zostało przyjęte stanowisko, które rozumie flagę w sensie klasycznym - jako odwzorowanie barw herbu. Stworzony projekt flagi Powiatu Trzebnickiego składa się z trzech poziomych pasów. Dominujące w herbie barwy pola – złota i czarna, dzielą flagę w pasy poziome w proporcjach po 2/5 – górny pas koloru czarnego i dolny w kolorze złotym – przedzielone są one pasem srebrnym odpowiadającym barwie przepaski umieszczonej na orle i barwie sześciu lilii, o szerokości przyjętej w proporcji 1/5. Flaga urzędowa (chorągiew) odróżnia się umieszczeniem na środku płata flagi, herbu Powiatu Trzebnickiego. Według proponowanego projektu, pieczęć Powiatu Trzebnickiego jest pieczęcią okrągłą. W jej polu umieszczono godła z herbu Powiatu Trzebnickiego, w otoku natomiast umieszczono majuskulny napis otokowy POWIAT (na górze) TRZEBNICKI (na dole), oddzielone od siebie stylizowanymi gwiazdkami. W przypadku pieczęci Rady Powiatu Trzebnickiego i Zarządu Powiatu Trzebnickiego, górny napis „POWIAT” został odpowiednio zastąpiony napisami: „RADA POWIATU” i „ZARZĄD POWIATU”.

Uzasadnienie historyczne

Zaproponowany herb powiatu bezpośrednio nawiązuje do historii Piastów Śląskich i używanych przez nich herbów, poprzez wykorzystanie do jego stworzenia przedstawienia czarnego orła z przepaską na złotym polu. Jest to bez wątpienia historyczny symbol ziem wchodzących w skład Powiatu Trzebnickiego. Symbol jednoczący je poprzez wyraźne odniesienie do czasów, gdy Śląsk był istotną dzielnicą państwa polskiego, a władcy Śląska decydowali o losach całego kraju. Umieszczenie w herbie lilii jest z kolei bezpośrednim odniesieniem do postaci Św. Jadwigi Śląskiej. Lilia heraldyczna symbolizuje Najświętszą Marię Pannę, którą wielką czcią otaczała Św. Jadwiga. Na pieczęci Św. Jadwigi, którą księżna używała w latach 1208 – 1243r. prezentowana jest postać świętej trzymającej w jednej ręce lilię, a w drugiej jabłko. Przyjmuje się, że są to atrybuty władzy świeckiej. Ilość lilii w herbie odwołuje się do istniejącego dziś podziału administracyjnego powiatu na sześć gmin i w zamierzeniu ma stanowić czynnik integrujący wszystkich mieszkańców powiatu.

U zarania polskiej państwowości Śląsk był jedną z głównych dzielnic młodego wówczas państwa. W roku tysięcznym we Wrocławiu utworzono biskupstwo zależne od metropolii gnieźnieńskiej. Zależność ta przetrwała wiele wieków i utrzymała się także po utracie administracyjnej władzy Polski nad Śląskiem. W wiekach średnich Śląsk wielokrotnie bywał teatrem dramatycznych wydarzeń, a Ślązacy dawali świadectwo swej przynależności. Dość przypomnieć: obronę Niemczy przed wojskami cesarza niemieckiego Henryka II, obronę Głogowa, bitwę z wojskami Henryka V na Psim Polu pod Wrocławiem, czy wreszcie odparcie najazdu Mongołów na Dobrym Polu pod Legnicą. Zdarzenia te świadczą o odrębnej świadomości ówczesnych mieszkańców i władców Śląska niż świadomość ludzi mieszkających po zachodniej stronie rzeki Odry. Świadczą o naturalnej i niekwestionowanej przynależności do Królestwa Polskiego. Na tym tle wyraźnie widać też, wielkość dzieła Henryka Brodatego. Rozpoczął on bowiem jednoczyć kraj, który jego pradziad książę Bolesław Krzywousty, podzielił na dzielnice. Starał się zrealizować jego testament. Wewnętrznie skłócone i rozdarte bratobójczymi wojnami, Królestwo Polskie istniało długie lata bardziej dzięki przekazywanej z pokolenia na pokolenie tradycji i utrwalonym zwyczajom, niż faktycznej władzy seniora krakowskiego, jak to było w zamyśle księcia Bolesława Krzywoustego. Henrykowi Brodatemu udało się różnymi sposobami, zjednoczyć większość ziem polskich i przekazać je swemu synowi Henrykowi II zwanemu Pobożnym. Podjęcie nieudanej próby uzyskania zgody papieskiej na koronację przez Henryka Brodatego miało ten skutek, że po blisko dwóch wiekach odżyła myśl o restytucji Królestwa Polskiego (ostatnia koronacja Bolesława Śmiałego miała miejsce 25 grudnia 1076r.). Można przypuszczać, że Henryk II Pobożny zrealizowałby marzenie ojca i zapewne, swej matki, gdyby nie przedwczesna, choć bohaterska śmierć w bitwie na Dobrym Polu pod Legnicą w 1241r. Po śmierci Henryka II, Śląsk stopniowo zaczął dzielić się na samodzielne księstwa co w konsekwencji przyczyniło się do oderwania tej dzielnicy od Polski. Nie zapomniano jednak o idei restytucji królestwa, bowiem podjął ją i zrealizował Przemysł II - książę Wielkopolski, prawnuk Św. Jadwigi i księcia Henryka Brodatego, który został koronowany na króla Polski w 1295r. – po 219 latach od poprzedniej koronacji Bolesława Śmiałego. Tym samym dzieło, rozpoczęte przez księcia Henryka Brodatego zostało zrealizowane przez jego potomka, co czyni postać Henryka tym ważniejszą dla historii Polski. Istotną kwestią jest też rola księżnej Jadwigi w kreowaniu ambicji koronacyjnych męża. Wiadomym jest przecież, że polityka nie była dla niej czymś obcym, dość wspomnieć układy z Konradem Mazowieckim w celu uwolnienia męża.

Okres rządów Henryka Brodatego i jego następców, to okres dynamicznego rozwoju ziem wchodzących dziś w skład Powiatu Trzebnickiego. Dla mieszkańców Ziemi Śląskiej położonej na północ od Wrocławia, z pewnością najdonioślejsze znaczenie miało ufundowanie w 1202r. przez Henryka Brodatego klasztoru w Trzebnicy. To właśnie istnieniu klasztoru, którego władze zostały wyposażone w szerokie uprawnienia i mądrze z nich korzystały, zawdzięcza swój szybki rozwój Ziemia Trzebnicka. Kolejny władca, Henryk Pobożny ufundował z kolei zamek w Prusicach, a Henryk III zwany Białym w 1253r. nadał prawa miejskie miastu Żmigród, położonemu przy przeprawie przez rzekę Barycz.

Innym istotnym momentem dla Ziemi Trzebnickiej było wyodrębnienie się w 1312r. księstwa oleśnickiego z księstwa głogowskiego. Książęta oleśniccy prawie 200 lat władali Ziemią Trzebnicką, samą Trzebnicę podnosząc do rangi ważnego ośrodka polityczno – gospodarczego księstwa. Bazylikę trzebnicką uczynili natomiast swoją nekropolią. To tutaj pochowano Bolesława Oleśnickiego, Konrada I, Konrada II, Konrada VII i Konrada IX. Warto w tym miejscu wspomnieć o podtrzymywaniu przez książąt oleśnickich pamięci o swoim pochodzeniu z królewskiego rodu Piastów. Dla przykładu Konrad I oleśnicki używał tytulatury Dziedzica Królestwa Polskiego (Heres Regni Polonie) m.in. na swojej pieczęci majestatycznej. Dziedzicem Królestwa Polskiego tytułował się oficjalnie do ok. 1321/23 roku, kiedy to został zmuszony przez Władysława Łokietka do zaniechania tej praktyki.

Wydaje się być wielce prawdopodobnym, że władający na Śląsku Piastowie w okresie tzw. „Monarchii Henryków Śląskich” oraz w czasach księstwa oleśnickiego, posługiwali się czarnym orłem na złotym polu, jako swoim herbem. Nie jest jasne dlaczego akurat w tym kolorze orła wybrali sobie na swój znak. Prawdopodobnie miały na to wpływ wydarzenia związane z wygnaniem księcia Władysława (seniora krakowskiego) do Niemiec. Przebywając na dworze króla niemieckiego Konrada III wraz ż żoną i dziećmi, Władysław otoczony był przez niemiecką kulturę i obyczaje. Być może stąd jego syn, Bolesław Wysoki przejął wizerunek czarnego, cesarskiego orła i zaczął się nim pieczętować sprawując władzę na Śląsku, a od niego ten obyczaj przejęli jego potomkowie. Powód mógł też być zupełnie inny, bowiem inni książęta piastowscy w owym czasie używali różnych postaci orła, także takich dla których wzory znajdowali w Europie zachodniej. Dla przykładu jako herb książąt górnośląskich za rządów Władysława I (1246-1281) utrwalił się złoty orzeł na niebieskim polu. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że dopiero król Przemysł II jako herb Królestwa Polskiego oficjalnie przyjął ukoronowanego białego orła na czerwonym polu, w 1295r. Faktem jednak jest, że w Codex Manesse (z lat 1305-1340) – znajduje się najstarszy znany nam dziś kolorowy wizerunek herbu książąt śląskich pochodzący z początku XIV w. Karta z podobizną Henryka IV Prawego (Probusa) – prawnuka Henryka Brodatego, przedstawia czarnego orła z przepaską półksiężycową na złotej tarczy.

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/codex_130.jpg
Codex Manesse (z lat 1305-1340), karta z podobizną Henryka IV Prawego (Probusa)

Wizerunek orła znajdujemy też na pieczęciach książąt śląskich. Przetrwał on również na zachowanych sarkofagach zmarłych książąt oraz w ikonografii z XIV w. Ikonografie pochodzące z Legendy o Św. Jadwidze wielokrotnie przedstawiają Księcia Henryka Brodatego wraz z herbem przedstawiającym czarnego orła, natomiast jego syna Henryka II Pobożnego walczącego pod Legnicą przedstawiono osłaniającego się tarczą z czarnym orłem.

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/slub_Henryka_Brodatego_400.jpg
/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/miniatura_wkodeksie_400.jpg

Ślub Henryka Brodatego i Świętej Jadwigi Śląskiej – Legenda o Św. Jadwidze (wyżej)
Miniatura w Kodeksie Ostrowskim Legendy Św. Jadwigi, 1353 (niżej)

Użycie więc podobizny czarnego orła z przepaską, a więc herbu Piastów Śląskich w herbie powiatu, nie powinno nikogo dziwić. Można się jednak zastanawiać na stylizacją orła. W tym przypadku oparta została ona na analizie ikonograficznej gotyckich orłów używanych przez oleśnicką linię Piastów Śląskich. Dlatego właśnie, czarny orzeł użyty w projektowanym herbie nawiązuje do orłów widniejących w herbie księstwa oleśnickiego. Oczywiście – zgodnie z zaleceniami I Krakowskiego Kolokwium Heraldycznego w sprawie symboliki samorządowej III Rzeczpospolitej – będąc poddanym współczesnej stylizacji. Wzorem dla jego opracowania stały się przede wszystkim jego przedstawienia w herbarzach: Lyncenich i Bergshammar, oraz na pieczęciach książąt oleśnickich.

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/herb_ks_olesnickiego_200.jpg/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/herb_ks_olesnickiego2_109.jpg
Herb księstwa oleśnickiego w herbarzu Lyncenich ( z lewej)
Herb księstwa oleśnickiego w herbarzu Bergshammar (z prawej)

Wreszcie, zabytkiem dla ziem tworzących dziś Powiat Trzebnicki bardzo ważnym jest chorągiew księcia oleśnickiego Konrada VII Białego, zdobyta przez wojska polsko-litewskie w bitwie pod Grunwaldem, która została opisana przez kronikarza Jana Długosza w dziele pt. Banderia Prutenorum. O ile do postawy księcia, który wtedy wsparł wojska krzyżackie, można mieć zastrzeżenia (krytykuje go sam Jan Długosz) o tyle sama chorągiew z czarnym orłem z przepaską półksiężycową na złotym tle jest bardzo ważna, ponieważ książę pod chorągwią skupiał hufiec rycerstwa śląskiego (nie tylko oleśnickiego) a więc reprezentowała ona również ziemię trzebnicką. Tym samym stanowi ona jedne z niewielu średniowiecznych barwnych przedstawień herbu Śląska.

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/choragiew_230.jpg
Chorągiew Konrada VII z 1410 r. (Banderia Prutenorum)

Zauważyć także należy, że czarne orły śląskie wyrzeźbione bądź wymalowane na tarczach umieszczonych na tumbach nagrobnych Piastów Śląskich, starych rzeźbach zamkowych czy zachowane na wieżach kościelnych bądź klasztornych, stały się wzorem do stworzenia wielu obecnych wzorów herbów jednostek samorządu terytorialnego. Przykładem niech będzie nagrobek Henryka IV Probusa.

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/nagrobek_HenrykaIV_100.jpg/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/tarcza_1641.jpg

Nagrobek Henryka IV Probusa ( z lewej)
Tarcza z sarkofagu Henryka Brodatego ( z prawej)

Kolejnym istotnym elementem prezentowanego projektu herbu jest sześć srebrnych lilii w dolnym, czarnym polu. Ten element herbu jest odwołaniem do postaci Św. Jadwigi. Wiadomym jest, że Św. Jadwiga ponad wszystko czciła Matkę Boską, otaczając ją niezwykłym kultem. Symbolem Najświętszej Marii Panny jest lilia. Ten symbol trzyma w ręce Św. Jadwiga na swojej pieczęci z 1242r. W dziele Ks. W. Mrowińskiego „O czci Matki Boskiej” wydanego we Lwowie w 1886r., Św. Jadwiga przedstawiona został jako „żona Henryka Brodatego, księcia polskiego i szląskiego” mająca „…przez całe życie wielkie nabożeństwo do Najśw. Maryi P., której statuetką wielu chorych cudownie leczyła”. Z kolei w „Żywotach Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku” [dzieła] opracowanego podług ks. Piotra Skargi T. J. , ojca Prokopa. Kapucyna … i innych wybitnych autorów, księżna Polski i Śląska Jadwiga przedstawiona jest jako hojna władczyni „która wywdzięczając się Cysterkom, u których była wychowana, założyła dla nich klasztor w Trzebnicy…”, i która uzdrawiając chorych żegnała ich obrazkiem Matki Boskiej. Wspomniana pieczęć Św. Jadwigi z 1242r. przedstawia postać świętej trzymającej w jednej ręce lilię, w drugiej jabłko, są to więc atrybuty władzy świeckiej.

Lilie z projektu herbu należy również łączyć z żeńską gałęzią zakonu cysterek, która mocno akcentowała wszelkie treści maryjne posługując się często symbolem lilii na pieczęciach. Do stroju zakonnic nawiązuje również czarny kolor tynktury dolnego pola herbu. Strój ten wyróżniał się wyraźnie na tle innych strojów zakonnych czarnym kolorem szkaplerza zakładanym na biały habit i czarnym welonem. Poza tym kolorystyka projektu herbu nawiązuje do kolorystyki historycznych herbów Prusic i Strupiny - miejscowości leżących dziś w Powiecie Trzebnickim. Ilość lilii i ich układ również nie jest przypadkowy – nawiązuje bowiem do aktualnego podziału administracyjnego powiatu na sześć gmin – cztery miejsko – wiejskie i dwie wiejskie. Takie przedstawienie dolnej części herbu ma spełniać funkcję integrującą wszystkich mieszkańców powiatu, a z drugiej strony – być pomnikiem obecnego kształtu Powiatu Trzebnickiego w III Rzeczpospolitej.

Do Piastów Śląskich, ich historii, kultury i wyznawanych wartości nawiązują prezentowane projekty herbu, flag i pieczęci. W szczególny sposób odwołują się one do postaci księcia Henryka Brodatego, jego życia i dzieł, których dokonał panując na Śląsku i w Polsce. Jego doczesne szczątki spoczywają dziś w bazylice trzebnickiej, którą własnym staraniem zbudował i która stała się wspaniałym pomnikiem tamtych czasów. Projekty odwołują się także do okresu panowania książąt śląskich z oleśnickiej linii Piastów, którzy prawie dwa wieki dbali o rozwój tych ziem. Niezwykle ważnym elementem herbu jest godło w postaci sześciu srebrnych lilii – będących odniesieniem do wspaniałej postaci Świętej Jadwigi – żony Henryka Brodatego – patronki Śląska i Polski, patronki dnia wyboru papieża Polaka i patronki pojednania polsko – niemieckiego, reprezentującej chrześcijańskie wartości stojące dziś u podstaw jednoczącej się Europy. Nadzieja, że herb i flaga Powiatu Trzebnickiego z widniejącym na nich piastowskim orłem oraz sześcioma srebrnymi liliami, będą elementami jednoczącymi dzisiejszych Dolnoślązaków z Ziemi Trzebnickiej, Obornickiej, Żmigrodzkiej i Prusickiej oraz z gmin wiejskich Wisznia Mała i Zawonia – stała u podstaw jego opracowania.

Artur Kania, Trzebnica


---------------------------------------------------
/img/GLOWKI/Kania_A_70.jpg Artur Kania od 1.07.2007 r. jest sekretarzem Powiatu Trzebnickiego. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego




PONIŻEJ OBOWIĄZUJĄCE SYMBOLE POWIATU: Herb, flaga i faga urzędowa z herbem


/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/DLS_trzebnica_powiat_420.jpg

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/DLS_trzebnica_powiat_flaga_420.jpg

/img/HEBY/Powiat_Trzebnica/DLS_trzebnica_powiat_flaga_z_herbem420.jpg
Wróć
Góra Facebook
Drukuj

TWOIM ZDANIEM

Taka Warszawa w obiektywie J. Urbaniaka

a_to_polska_wlasnie.png
a-p-01.jpg

Album Jacka Frankowskiego

album_frankowskiego.png
zbic_szybe_330.jpg

A TO POLSKA WŁAŚNIE...(2)

obiektywem_lapinski_win2.jpga1046208.jpg

RADIO MAGIAN

czytajac1.jpg
radio_magian_330.jpg

Giżycki Fotoplastykon

fotoplastykon3_330.png
  fontanna2.jpg

Flagi i

baner_manufakturaflag.pl_330.png

www.Giżycko-Lötzen.pl

gizycko_lotzen330.jpg

Efekt Φ

laterna_nowa.jpg
03kamera_100.jpgNowa wystawa w Muzeum Historii Fotografii  4 grudnia 2013 – 30 marca...

Pokochaj Lubuskie

lubuskie_330_m.jpg

LICZY SIĘ KAŻDY DAR SERCA

marta_1_330_edyt.jpg
  Redakcja Albumu Polskiego zwraca się do wszystkich czytelników przyjaciół i ludzi dobrej woli z apelem o wsparcie dla Marty Smolińskiej wnuczki naszych przyjaciół.   Jeśli rozliczając swój PIT macie zamiar...
Redakcja - Kontakt - Napisali o nas - Nasze bannery
Copyright © 2002-2017 Wydawnictwo Internetowe Album PolskiWydawnictwo Internetowe ONPowered by Powered by DV
Wszystkie prawa zastrzeżone.