Poniedziałek, 30.11.2020 r. Imieniny: Andrzeja i Konstantego
Zawsze obieraj drogę najkrótszą, albowiem krótka droga jest naturalna.

Marek Aureliusz
Polska zawsze blisko
Wró?Strona g?ówna Drukuj

POLSKA MOWA: bryndyzę zaśpiewano w Tybilisie

Mirosław Naleziński 2012-06-12
m_nalezinski_106_70.jpgObecna stolica Gruzji ongiś nazywała się Tyflis (w większości języków Tiflis; węg. Tiflisz), obecnie Tbilisi (identycznie w większości języków; fr. Tbilissi, węg. Tbiliszi). Miasto to leży nad rzeką Kura (lub nad rzeką Kurą albo nad Kurą, jeśli wiadomo, że rzecz o rzece). Interesująca nazwa tego cieku wodnego, choć w językach słowiańskich nawiązuje do udomowionego ptaka, nie ma z nim nic wspólnego (w większości języków Kura; azerski Kür, fr. Koura).

Zresztą również nazwa państwa Gruzja ma rozmaitą pisownię w różnych językach (ang., łac. i italski Georgia, czeski Gruzie, niem. Georgien, fr. Géorgie), przy czym w angielskiej wersji (i w kilku innych językach) ma drugie znaczenie - jeden z północnoamerykańskich stanów.

W naszym języku słowo Tbilisi jest nieodmienne; może być kłopot z nazwami mieszkańców tej gruzińskiej stolicy (ewentualnie Tbilisyjczyk, Tbilisyjczycy, Tbilisyjka*), choć istnieje przymiotnik tbiliski.

Nazwę Tbilisi [tbilisi] należałoby spolszczyć i to na jej początku oraz w zakończeniu. Ponieważ w naszym języku w jednym ciągu nie występują litery tb, przeto należałoby pomiędzy nie wstawić literę samogłoskową, najkorzystniej y (rosyjskie imię Dmitrij spolszczono na Dymitr); Czesi są oszczędniejsi i ich wyrazy są nieco krótsze od naszych odpowiedników. Aby umożliwić deklinację, należałoby zakończenie nazwy stolicy Gruzji przyjąć jako –sja albo –sa, czyli Tybilisja albo Tybilisa.

Ponieważ zakończenie –sja zwykle dotyczy nazw państw i krain, czyli większych obszarów, np. Chakasja, Hesja, Karaczajo-Czerkiesja, Malgasja**, Persja, Prowansja, Rosja, przeto właściwszym wydaje się zakończenie –sa, np. Bursa (miasto w Turcji), Mombasa (miasto w Kenii), Odessa (miasto na Ukrainie), Tulsa (miasto w USA).

Mieszkańcy tego pięknego miasta - jeden Tybilisanin, dwaj Tybilisanie, pięciu Tybilisanów, jedna Tybilisanka, dwie Tybilisanki, pieć Tybilisanek; przymiotnik - tybilisański.

Rozważyć można krótsze nazwy - jeden Tybilis, dwaj Tybilisi [tybiliśi] a. Tybilisowie, pięciu Tybilisów, jedna Tybiliska, dwie Tybiliski, pięć Tybilisek; tybiliski.

Waranasi [waranasi] (ang., fr., niem. Varanasi) - miasto w Indiach. Proponowana polska nazwa – Waranasa (pod. Kinszasa – stolica Demokratycznej Republiki Konga). Mieszkańcy – Waranasyjczyk (pod. Kinszasyjczyk) oraz Waranasyjka (pod. Kinszasyjka); przymiotnik – waranasyjski (pod. kinszasyjski) albo (w wersji skróconej) - jeden Waranas, dwaj Waranasi [waranaśi], pięciu Waranasów, jedna Waranaska, dwie Waranaski, pięć Waranasek; przymiotnik – waranaski (pod. kinszaski).

Bengazi [bengazi] (ang. Benghazi, niem. Bengasi) – miasto w Libii. Proponowana polska nazwa - Bengaza. Mieszkańcy – Bengazyjczyk oraz Bengazyjka, przymiotnik - bengazyjski albo (w wersji skróconej) - jeden Bengaz, dwaj Bengazi [bengaźi], pięciu Bengazów, jedna Bengazka, dwie Bengazki, pięć Bengazek; bengaski.

Brindisi [brindizi] (łac. Brundisium) to miasto w Italii (Włochy) w prowincji Brindisi. Proponowana polska nazwa miasta – Bryndyza, zaś prowincji – Bryndyzja. Mieszkańcy – Bryndyzyjczyk oraz Bryndyzyjka; przymiotnik - bryndyzyjski albo (w wersji skróconej) – jeden Bryndyz, dwaj Bryndyzi [bryndyźi], pięciu Bryndyzów, jedna Bryndyzka, dwie Bryndyzki, pięć Bryndyzek; bryndyski.

Ponieważ brindisi (wyraz nieodmienny) to także pieśń biesiadna śpiewana w operze, zatem gdyby przyjąć spolszczenie bryndyza, byłoby to słowo deklinowalne.

Zambezi [zambezi] (ang. Zambezi, także Zambeze i Zambesi, niem. Sambesi) – rzeka w południowej części Afryki, przepływająca przez Zambię, Angolę i Mozambik. Proponowana polska nazwa – Zambeza.

Ludzi mieszkających nad rzeką Zambeza (nad rzeką Zambezą lub nad Zambezą) można byłoby nazywać (podobnie jak proponowana tu nazwa mieszkańców Kaukazu) – jeden Zambez (Kaukaz), dwaj Zambezi [zambeźi] (Kaukazi) [kaukaźi], pięciu Zambezów (Kaukazów); jedna Zambezka (Kaukazka), dwie Zambezki (Kaukazki), pięć Zambezek (Kaukazek); zambeski (kaukaski). Parę -zki/-ski można zaobserwować w zdaniu - Niemal wszystkie Francuzki doskonale opanowały język francuski.

Przykładowe zdania z zastosowaniem proponowanych geograficznych nazw.

Tybilisa (Waranasa, Bengaza, Bryndyza, Zambeza) to obiekt godny podziwiania.
Program wycieczki nie mógł obyć się bez Tybilisy (Waranasy, Bengazy, Bryndyzy, Zambezy).
Poemat poświęcono Tybilisie (Waranasie, Bengazie, Bryndyzie, Zambezie).
Z samolotu długo obserwowano Tybilisę (Waranasę, Bengazę, Bryndyzę, Zambezę).
Uzyskano połączenie z Tybilisą (Waranasą, Bengazą, Bryndyzą, Zambezą).
Godzinami opowiadano o Tybilisie (Waranasie, Bengazie, Bryndyzie, Zambezie).

Po powyższych rozważaniach proponuję umieścić w słowniku języka polskiego omawiane słowa***.

* - nazwy mieszkańców miejscowości powinny być pisane od wielkiej litery

** - albo Malgaszja (mieszkańcy Malgasze; Malgasz, Malgaszka; przymiotnik malgaski); pod. Czuwaszja (Czuwasze; Czuwasz, Czuwaszka; czuwaski)

*** - inne nazwy mieszkańców miast i wysp (także przymiotniki od tych nazw): Bursa (Burs, Bursi, Burska, burski), Kanossa (Kanos, Kanosi, Kanoska, kanoski), Mombasa (Mombas, Mombasi, Mombaska, mombaski), Odessa (Odes, Odeska, odeski), Saragossa (Saragos, Saragosi, Saragoska, saragoski), Tulsa (Tuls, Tulsi, Tulska, tulski);
Faleza (Falez, Falezi, Falezka, faleski), Formoza (Formoz, Formozi, Formozka, formoski), Fortaleza (Fortalez, Fortalezi, Fortalezka, fortaleski), Ibiza (Ibiz, Ibizi, Ibizka, ibiski), Miluza (Miluz, Miluzi, Miluzka, miluski), Szafuza (Szafuz, Szafuzi, Szafuzka, szafuski), Tuluza (Tuluz, Tuluzi, Tuluzka,
Wróć
Góra Facebook
Drukuj

TWOIM ZDANIEM

Taka Warszawa w obiektywie J. Urbaniaka

a_to_polska_wlasnie.png
taka-warszawa-3.jpgtaka-warszawa-9.jpga-p-3-97.jpg

Album Jacka Frankowskiego

album_frankowskiego.png
pociagiem_nad_morze_kacik.jpg

... nie tylko od święta

569919bf7f9df39147c695e68d915148.jpg

Giżycki Fotoplastykon

fotoplastykon3_330.png
  0225809057_330.jpg

Rogale marcińskie

rogale_marcinskie_szpar  
Rogal świętomarciński - rogal z nadzieniem z białego maku tradycyjnie przygotowywany w

www.Giżycko-Lötzen.pl

gizycko_lotzen330.jpg

Pokochaj Lubuskie

lubuskie_330_m.jpg

Flagi i

baner_manufakturaflag.pl_330.png

A TO POLSKA WŁAŚNIE...(2)

obiektywem_lapinski_win2.jpga1046208.jpg

Efekt Φ

laterna_nowa.jpg
03kamera_100.jpgNowa wystawa w Muzeum Historii Fotografii  4 grudnia 2013 – 30 marca...
Redakcja - Kontakt - Napisali o nas - Nasze bannery
Copyright © 2002-2020 Wydawnictwo Internetowe Album PolskiWydawnictwo Internetowe ONPowered by Powered by DV
Wszystkie prawa zastrzeżone.