Poniedziałek, 25.06.2018 r. Imieniny: Łucji i Wilhelma
Szlachetny człowiek wymaga od siebie, prostak od innych

Nikos Kazandzakis
Polska zawsze blisko
Wró?Strona g?ówna Drukuj

Rodzaje kar

Marek Nienałtowski 2006-02-28
icon_paragraf.gifNa terenie Oleśnicy i okolicznych miast od XIII do XVIII w. stosowano kary wg. prawa magdeburskiego, od 1532 r. zaczęto stosować także kary wg prawa zawartego w kodeksie cesarza Karola V (tzw. Karolina), a od 1708 r. wg kodeksu cesarza Józefa I (tzw. Józefina). Kary wg tych praw były bardzo surowe - stały bowiem na straży własności książęcej i patrycjatu miejskiego. Oni też często współdecydowali o postawieniu kogoś przed sądem i o wysokości kary. Kara była środkiem odstraszającym. Była wykonywana publicznie - miała terroryzować mieszkańców miasta i jednocześnie dostarczać (niestety) rozrywki.

W "Karolinie" zwiększono rolę tortur. W ich trakcie zazwyczaj przyznawano się do wszystkiego, nawet do tego, czego nie zrobiono. Śmierć stawała się wybawieniem.

W tzw. Józefinie wystąpił wzrost karalności przestępstw określanych jako przestępstwa przeciwko moralności. Były nimi kazirodztwo, homoseksualizm, stręczycielstwo, nierząd, bigamia, sodomia, cudzołóstwo. Większość przestępstw z tej grupy zagrożonych było karą śmierci przez spalenie na stosie.

Prawdziwie nowożytny kodeks został wydany w 1787 r. przez Józefa II. Kara śmierci została w tym kodeksie zasadniczo zniesiona, utrzymała się jedynie w postępowaniu doraźnym, stosowanym w przypadku buntów i rozruchów. Nie zna on już przestępstw religijnych, tortur, a dawne przestępstwa przeciw moralności zostają tu sklasyfikowane nie jako przestępstwa kryminalne, lecz jako przestępstwa polityczne, a te były karane przez władze administracyjne.

Kary śmierci

Brak jest w źródłach oleśnickich informacji o stosowaniu kary śmierci w mieście i okolicznych wsiach. Dwa przypadki opisał J. A. Pyzik., a trzeci ujęto w historii Wołczyna. Ale wzorem innych podobnych okolicznych miast można sądzić, że była ona wykonywana raz na 2-3 lata. We Wrocławiu od połowy XIV do połowy XVI tracono za herezję lub czary średnio jedna osobę co dwa miesiące.

Zazwyczaj wykonywano karę śmierci poprzez ścięcie lub powieszenie, często też poprzez łamanie kołem. Przypadki kary śmierci najpełniej opisano w kronice pobliskiego i równorzędnego miasta Namysłowa - skąd zaczerpnięto poniższe przypadki przyczyn orzeczenia kary. Można sądzić, że w Oleśnicy było podobnie. Chociaż często rodzaj i wysokość kary były zróżnicowane w okolicznych miastach. Wynikało to z lokalnych zwyczajów, dużej swobody sądów książęcych i miejskich.

RODZAJE KAR

powieszenie.jpgPowieszenie - za kradzież, rozbój.

- W 1543 r. powieszono pomocnika sukiennika, bowiem na jarmarku obcinał chłopom sakiewki z pieniędzmi.
- 28 stycznia 1580 r. powieszono mężczyznę, który "miał 3 żony ślubne, a w swoim zyciu tyle nakradł, że nawet tortury nie przypomniały mu wszystkiego".
- w 1789 r w Sycowie powieszono kobietę za zabicie swoich dzieci.

Powieszenie było karą hańbiącą. Karę powieszenia określano jako "karę złodziejską" związaną z utratą tak ważnej w średniowieczu czci, która dotykała skazanego oraz kolejne dwa pokolenia jego następców.
Niekiedy powieszonego zdejmowano z szubienicy i rozkładano na kole umocowanym wysoko na drągu. Aby wiatr go nie zrzucił - głowę przybijano do koła. Najczęściej jednak pozostawiano na sznurze do czasu, aż sam spadł. Miało to znaczenie odstraszające.

sciecie.jpgŚcięcie - za morderstwo, zdradę (bunt), przestępstwa przeciw urzędom państwowym (np. czynna napaść na suwerena, sędziego, radnego), rozgłaszanie pomówień przeciwko urzędom, gwałt na niewieście (wg. Karoliny także za spędzanie płodu, spowodowanie bezpłodności. Wg. Józefiny także za zdradę małżeńską, kazirodztwo).

Ścięcie było karą honorową. Niekiedy karani szubienicą prosili o zamianę - na ścięcie. Karę przyjmowano ze spokojem, gdyż życie w średniowieczu było krótkie i pełne wyrzeczeń.

- W 1397 r. w Namysłowie ścięto mężczyznę, który rozgłaszał "gadaninę", że buduje się nową wysoką wieżę bramną, "aby mieszczanie mogli zobaczyć co kapitan ma na swoim półmisku" Czyli represje za kawały polityczne nie były wymysłem XX wieku.
- W 1413 r. szlachcic "został uwięziony i bezwłocznie ścięty przed ratuszem" za wszczęcie bójki i spowodowanie rozruchów przeciw burmistrzowi.
- W 1550 r. ścięto mieszczkę, gdyż "jej parobek spółkował z nią i córką, która zaszła w ciążę".
- 9 marca 1557 r. ścięto 18-letniego młodzieńca, który w biały dzień włamał się do trzech miejscowości.
- 21 maja 1773 r.została ścięta mieszczka za otrucie mężczyzny.
- 21 lutego 1806 r. został ścięty mieczem mężczyzna za zamordowanie kobiety i kradzież pieniędzy.

Szeroko był komentowany na Śląsku wyrok sądu w Brzegu skazującego trzech uczniów liceum brzeskiego na karę smierci. Wyrok otrzymali za to, że nie usłuchali wezwania strażnika miejskiego do zakończenia picia w karczmie i zatem jeden z nich uderzył strażnika butelką w głowę (lekkie zranienie). Na dwóch uczniach wyrok wykonano. Trzeci okazał się kuzynem biskupa.

Zwyczajowo ściętą głowę znanej osoby występującej przeciw władzom miasta - gotowano, tarzano w smole i potem wystawiano na widok publiczny (nawet w ratuszu). Niekiedy bezpośrednio po ścięciu przybijano ją gwoździem do pala. Scięcie było karą bardziej szlachetną niż powieszenie. Odium kary nie spływało na dzieci.

Ćwiartowanie za zamach na panującego (zdradę).

W dzień św. Pawła 1496 r. dowódca warty na murach (kuśnierz) został zasztyletowany w kłótni przez wartownika. Za to został pojmany i poćwiartowany.
Najczęściej poćwiartowanie było ostatnim krokiem pastwienia się nad sprawcami okrutnych zbrodni. Ćwiartki ciała rozmieszczano zatem przy bramach miejskich "ku przestrodze".

Spalenie żywcem - za sodomię, podpalenie, fałszowanie monet, trucicielstwo (wg Karoliny dodatkowo za czary, świętokradztwo, homoseksualizm. Wg. Józefiny wyłączono czary, świetokradztwo).

palenie.jpg

Spalenie miało dwie opcje - od góry i od dołu. Wbrew pokutującym poglądom (za sprawą filmów) - ogień nie był duży, aby iskry nie zapaliły miasta. Chodziło o zadanie bólu i śmierci, a nie spalenie ciała. "Stos" mógł składać się z kilku szczap (dla oszczędności).
14 stycznia 1461r. na polecenie księcia oleśnickiego na rynku oleśnickim spalono rycerza-rabusia Hanza Borschwica właściciela zamku wołczyńskiego.

Po 1648 r., jak pisze J. A. Pyzik - kobietom z sąsiadujących ze sobą wsi Bystre i Krzeczyn wytoczono osławione procesy czarownic. W krótkim okresie cztery kobiety, którym zarzucono stosowanie czarów ze szkodą dla bliźnich, zostały poddane okrutnym torturom, a następnie zawleczone na stos i uśmiercone.

W historii okolicznych miast nie wspomina się o nadmiernym poszukiwaniu i paleniu czarownic. Niestety, w innych miastach śląskich (szczególnie w księstwie nyskim) nawet 2-letnie dzieci były palone za czary. Wykonano nawet specjalny piec do palenia. Także w oświeconym Wrocławiu spalono 15-letniego chłopca "za zaprzedanie się szatanowi".

zakopanie.jpgZakopanie żywcem i przebicie palem - za dzieciobójstwo - stosowane tylko w stosunku do kobiet.

- 31 marca 1559 r. pogrzebano żywą i przebito palem służącą, gdyż zabiła swoje dziecko.
- 6 maja 1569 r. zakopano w Namysłowie żywcem mężczyznę, który zamordował i poćwiartował swoją żonę oraz służącą. Ten rodzaj kary był rzadki. Prawdopodobnie orzeczono go ze względu na brak potrzeby zatrudniania kata (oszczędności).

utopienie.jpgUtopienie - stosowano zastępczo wobec kobiet - dzieciobójczyń, złodziejek oraz kobiet posądzonych o zdradę, morderstwo itp. przewinienia zagrożone ścięciem i szubienicą.

Kary te wykonywano w miastach, które leżały nad głębokimi rzekami.








Łamanie kołem - za zdradę, rozbój, morderstwo (wg. Józefiny za gwałt na niewieście, recydywę nierządu, fałszerstwo, trucicielstwo).

lamanie kolem2.jpglamanie_kolem3.jpg
Skazanego uderzano kołem od wozu (rysunek obok). Zasądzano łamanie od dołu lub od góry. Na dalszym rysunku skazaniec przygotowany do wyroku i koło - narzędzie zadawania śmierci. Na dalszym planie widoczne koło umieszczone na palu. Do tego koła przybijano zwłoki skazańca "ku odstraszaniu innych".
W Polsce stosowano "łamanie na kole". Wówczas skazanego rozciągano na kole i łamano kości uderzeniami drąga.

lamanie_kolem.jpg

Jako obostrzenie wymierzanej kary śmierci występowało bardzo często wleczenie końmi na miejsce stracenia oraz rwanie ciała rozpalonymi kleszczami.



Kary cielesne

- Obcięcie ręki - za kradzież dużą;
- Obcięcie palców prawej ręki - za krzywoprzysięstwo;
- Obcięcie uszu i włosów - za kradzież;
- Kara chłosty - (często łączona z relegacją) za kradzież, prostytucję;
- Piętnowanie - za kradzież małą, jako obostrzenie innej kary;
- Oślepienie - za kradzież dużą, zamiast kary śmierci (wg. Karoliny);
- Wyrwanie języka i ucięcie uszu.

wybijanie-oka.jpguciecie-reki.jpg
Kary cielesne wykonywano pod pręgierzem. Człowiek okaleczony sądownie lub napiętnowany był usunięty poza nawias społeczeństwa średniowiecznego.

chlosta.jpgZ grupy kar cielesnych najczęściej stosowane były:
- Ucięcie ucha łączone z publiczną chłostą i relegacją z miasta;
- Ucięcie ręki, łączone z publiczną chłostą i relegacją z miasta;
- Piętnowanie, łączone z publiczną chłostą i relegacją z miasta.

Jakie kary stosowano w księstwie brzeskim za Jerzego II:

Przytaczam ten test, gdyż podobnie mogło być w Oleśnicy. Za mniejsze wykroczenia groził pręgierz na miejskim rynku. Mord karano łamaniem kołem, kradzieże szubienicą, a świętokradztwo paleniem na stosie. Cudzołożnych małżonków piętnowano ogniem na czole i wypędzano z miasta. Od roku 1563 wprowadzono w Brzegu zwyczaj noszenia czarnego płaszcza i kapelusza dla tych, co weszli w kolizję z prawem, podobnie jak to miało miejsce we Wrocławiu już od roku 1555. Surowo karano też wszelkie, nawet słowne, wystąpienia przeciw radzie miejskiej.

Już w początkach swych rządów wydał Jerzy specjalną ustawę miejską. Przede wszystkim nakazywał wszystkim mieszczanom pilnie uczęszczać na kazania. W niedzielę karczmarzom nie wolno było sprzedawać napojów. Bluźniercom groziły kary cielesne. Rada musiała też pilnie baczyć na wierność małżeńską, a tych, co innym dawali zły przykład w tym względzie, czekała nawet kara śmierci. Dokładano również starań, aby wszystkie podejrzane kobiety, trudniące się nierządem, zostały z miasta wygnane.

Wg: Boras Zygmunt Książęta Piastowscy Śląska Wyd. Śląsk
Rysunki i treść ogólna w większości pochodzą z książki: Maciej Trzciński. Miecz katowski, pręgierz, szubienica. Zabytki jurysdykcji karnej na Dolnym Sląsku (XIII-XVIII w. Wrocław 2001.

Zródło: za zgodą dr Marek Nienałtowski www.olesnica.nienaltowski.net
Wróć
Góra Facebook
Drukuj

TWOIM ZDANIEM
Są to kary,a w zasadzie były,pozbawiające przestępcy członków...
~A.G.Szymański 2010-12-11 20:51
kastrować to powinno się gwałcicieli i pedofilów
~janek 2011-05-14 23:12
ARMIA CZERWONA NA PADŁA NA POLSKĘ W 17WRZEŚNIA CZEŚNIE RONO ATAK NA POLSKĘ UDERZŁA ARMIA CZERWONA...
~TOMASZ MĄKOSA 2012-03-15 18:47

Taka Warszawa w obiektywie J. Urbaniaka

a_to_polska_wlasnie.png
wawa-1_800.jpgwawa-2_800.jpgwawa-3_800.jpg

Album Jacka Frankowskiego

album_frankowskiego.png
pociagiem_nad_morze_kacik.jpg

... nie tylko od święta

569919bf7f9df39147c695e68d915148.jpg

Giżycki Fotoplastykon

fotoplastykon3_330.png
  0225809057_330.jpg

Rogale marcińskie

rogale_marcinskie_szpar  
Rogal świętomarciński - rogal z nadzieniem z białego maku tradycyjnie przygotowywany w

www.Giżycko-Lötzen.pl

gizycko_lotzen330.jpg

Pokochaj Lubuskie

lubuskie_330_m.jpg

Flagi i

baner_manufakturaflag.pl_330.png

A TO POLSKA WŁAŚNIE...(2)

obiektywem_lapinski_win2.jpga1046208.jpg

Efekt Φ

laterna_nowa.jpg
03kamera_100.jpgNowa wystawa w Muzeum Historii Fotografii  4 grudnia 2013 – 30 marca...
Redakcja - Kontakt - Napisali o nas - Nasze bannery
Copyright © 2002-2018 Wydawnictwo Internetowe Album PolskiWydawnictwo Internetowe ONPowered by Powered by DV
Wszystkie prawa zastrzeżone.