Ilość głupstw, które dokonuje się z rozsądku, jest daleko większa od tych, które się czyni rzeczywiście z głupoty.

Charles Chaplin
Polska zawsze blisko
Piątek, 26.05.2017 r.
Imieniny: Filipa i Pauliny


Wró?Strona g?ówna Drukuj

Stan zabytków w województwie łódzkim

Tomasz Szwagrzak 2009-12-09
 T_Szwagrzak_70 Latem polskie media obiegła informacja o zawaleniu się ściany dworu w Sławoszewku w powiecie konińskim (Wielkopolska). W budynku mieściły się mieszkania socjalne. Należał on do gminy. Nietrudno się domyślić, że stan budynku był katastrofalny. Mamy grudzień, za sobą cały rok wycieczek po regionie łódzkim, obserwacji i dokumentacji zabytków, w związku z działalnością serwisu internetowego. Warto przy tej okazji naświetlić stan obiektów w województwie.

 Zacznę od zamków, których u nas jest jak na lekarstwo, a jeśli jakiś znajduje się w miejscowości, wzbudza zainteresowanie wśród turystów, a czasem nawet wśród lokalnych władz, dla których jest wizytówką miasta, czy gminy. Niech przykładami będą Łęczyca, Uniejów i Oporów, czyli "żelazne" zamkowe obiekty w województwie. Są to budowle dość dobrze wykorzystywane, zadbane i promowane. Spełniają różnorakie funkcje kulturalne, czy rozrywkowe. Zachowane w całości, lub w części odbudowane (zamek w Łęczycy jest częściową ruiną, czego wiele osób nie dostrzega). Druga sprawa to zamki "skrzywdzone" przez historię, czyli zachowane dziś w formie ruiny. Przeważnie jednak są to obiekty zabezpieczone w formie tzw. trwałej ruiny, przez co ich destrukcja została powtrzymana. Często wokół takich miejsc tworzy się niezłe zaplecze turystyczne, ustawia tablice informacyjne, ławki, stoliki, itp. Uporządkowuje się teren, czy naprawia częściowo mury. Można powiedzieć, że takie budowle nadal żyją po swojej "śmierci". Przykłady: Besiekiery (pomysł odbudowy), Inowłódz (aktualne prace częściowej odbudowy i adaptacji dla potrzeb ruchu turystycznego). Podobnie sprawa się ma w Łowiczu.

Zamki to jednak zabytki najbardziej działające na wyobraźnię ludzi, napędzające największą kasę i dające najwięcej możliwości władzom, czy prywatnym inwestorom, chociaż potrzeba na to sporo funduszy. Gorzej sprawa się ma z resztą obiektów. Dwory obronne - większość ludzi nie wie co to właściwie jest. Te bardziej okazałe w większości określane są mianem "zamku" i są dość dobrze znane, zadbane i wykorzystywane, jak np. dwór obronny w Pabianicach. Odwrotną sytuację prezentuje cenny, renesansowy dwór obronny w Skotnikach. Budynek jest w całości i w dość dobrym stanie, jednak stoi pusty i niszczeje. Drugim podobnym przypadkiem jest dwór w Siemkowicach. Warto też wspomnieć o dworze obronnym w Łopatkach koło Łasku. Budowla stoi w całości (nie licząc obniżenia o jedną kondygnację), jednak zupełnie zapomniana i znajdująca się na terenie prywatnego gospodarstwa. Zabytek z XVI wieku z zachowanymi polichromiami, spełnia funkcje gospodarcze. Kolejna grupa to dwory zachowane w śladowej części. W podbełchatowskich Mikorzycach ukryte są przed światem relikty (zabezpieczone) dworu obronnego. To jest akurat dobry przykład i niech to urocze miejsce pozostanie w takim stanie, w jakim jest. Inaczej wygląda sprawa z pozostałościami dworu obronnego w Woli Wężykowej, który powoli znika z powierzchni ziemi.

Dworów obronnych zachowało się u nas mało, a zaliczanych czasem do tej grupy - dworów na kopcach jest w województwie... jeden (Łęki Kościelne). W większości ich pozostałościami są kopce, zwane też grodziskami stożkowatymi (np. Rszew). Jest to grupa zabytków nieznana, niedoceniona i zapomniana.

Drugim znanym wśród gawiedzi określeniem jest pałac, kojarzony z wielkością i bogactwem. Takich wyniosłych zabytków jest jednak u nas mało. Zaliczyć do nich można pałace: w Nieborowie, Walewicach i Wolborzu. W przeważającej części są to obiekty mniejsze i mniej bogate. Często również opuszczone i niszczejące, jak np. pałac w Woli Wydrzynej. Niekiedy w pałacach umieszcza się różne placówki, jak np. w Białaczowie, gdzie znajduje się Dom Pomocy Społecznej. Są również miejscowości, które kilkadziesiąt, lub kilkanaście lat temu szczyciły się zachowaną rezydencją, po której nie pozostało prawie nic, jak np. Puczniew, gdzie oglądać dziś możemy jedynie rozległy park i pozostałości zabudowań gospodarczych.

Rozprawa ta ma jednak w zamyśle przedstawić sytuację mniejszych krewnych pałaców, najbardziej rozpowszechnionych i najsilniej związanych z miejscowościami w których się znajdują. Mowa o dworach. Jest ich (a raczej było) najwięcej. Na naszym terenie są to przeważnie małe dworki szlacheckie, połączone z otaczającymi je folwarkami, wznoszone od wieku XVIII do wybuchu II wojny światowej. Były one centrum funkcjonowania wsi, kultury, wydarzeń i życia rodzinnego. Pięlęgnowane przez swoich właścicieli. Było tak do wybuchu II wojny światowej. Po roku 1945 majątki przejęło państwo, a właściciele już wcześniej zostali pozbawieni swoich dóbr. Dawne folwarki przeważnie zamieniano w Państwowe Gospodarstwa Rolne. Dwory, jako wlasność niczyja i państwowa ulegały dewastacji i rozkradaniu. Lokowano w nich biura, lub mieszkania dla chłopów. W nowej rzeczywistości, w latach 90. najczęściej znów przejmowała je agencja państwowa i nie zmieniało się nic. Właśnie te obiekty dziś są przeważnie w stanie katastrofalnym, lub zniknęły z powierzchni ziemi. Przykłady: Bełdów, Głupice, Janowice, Imielno, Malanów.

Więcej szczęścia miały zabytki, które wyznaczono jako placówki edukacyjne, lub kulturalne. Wiele szkół i muzeów utrzymało się w nich do dziś. Zawsze były w mniejszym, lub większym stopniu pod opieką i z racji swego przeznaczenia, musiały jakoś się trzymać i prezentować. Przykłady: Jasionna, Męcka Wola, Tubądzin (dwór odnowiony i zaadaptowany na muzeum w latach 80.). Inną historię ma dwór Olszewskich w Bełchatowie, który dopiero w latach 90. został zaadaptowany na placówkę kultury i wyremontowany.

Część dworów należy do dziś do gmin i mieszczą się w nich mieszkania. Często są to obiekty zaniedbane i potrzebujące pilnego remontu. Ludzie często nie wiedzą w czym mieszkają, a lokalni włodarze nie mają funduszy na naprawy niszczejących zabytków. Przykłady: Daszyna i Mniszków.

Rzadko dwory powracają do dawnych właścicieli (np. Parski koło Łęczycy). Najgorzej, kiedy zniszczony zabytek kupuje nowobogacki. Odnawia go (i chwała mu za to), jednak często bez poszanowania stylu, kultury, czy zwykłego wyczucia smaku. Następnie otacza go wysokim murem z systemem monitoringu. O obejrzeniu zabytku, a tym bardziej wejściu na jego teren nie ma mowy. Oczywiście ma prawo do prywatności, ale...

Najbardziej chwalebna grupa to osoby posiadające nie tylko środki finansowe, ale co najważniejsze... kulturę i pasję. Ludzie, którzy wyremontowane zabytki przeznaczają na działalność gospodarczą (pensjonaty, hotele, agroturystykę, itd), ale gdzie nie ma problemów z wejściem na ich teren (nawet tych przeznaczonych na cele prywatne), gdzie spotyka się z gościnnością. Osoby takie z zacięciem opowiadają o historii swego zabytku, jego remoncie, kiedy czuje się włożone w to serce. Przykłady: Giemzów, Kliczków Mały. Większość podróżników, którzy docierają do takich miejscowości, to nie osoby przypadkowe, tylko pasją, historią rodzinną, lub innymi względami związani są ze starymi dworami.

Kończę tym optymistycznym akcentem, by z nadzieją spojrzeć w nadchodzący rok 2010 i zapraszam do zapoznania się z zamieszczonymi niżej zdjęciami

 

tekst i zdjęcia: Tomasz Szwagrzak, Pabianice

www.zamkilodzkie.pl

 

besiekiery 

Ruina zamku w Besiekierach.

glupice5

Dwór w Głupicach.

jasionna

Dwór w Jasionnej.

kliczkow_maly2

Dwór w Kliczkowie Małym.

leki_koscielne

Dwór w Łękach Kościelnych.

lopatki2

Dwór w Łopatkach.

oporow

Zamek w Oporowie

pabianice_dwor2

Dwór obronny w Pabianicach.

puczniew3

Park w Puczniewie.

walewice3

Pałac w Walewicach.

mniszkow

Dwór w Mniszkowie.

Wróć
Góra Facebook
Drukuj

TWOIM ZDANIEM

Taka Warszawa w obiektywie J. Urbaniaka

a_to_polska_wlasnie.png
ap-11-144.jpg

Album Jacka Frankowskiego

album_frankowskiego.png
wulkanizator_330.jpg

A TO POLSKA WŁAŚNIE...(2)

obiektywem_lapinski_win2.jpga1046226.jpg

RADIO MAGIAN

czytajac1.jpg
radio_magian_330.jpg

Giżycki Fotoplastykon

fotoplastykon3_330.png
  dworzec_peron_330.jpg

Flagi i

baner_manufakturaflag.pl_330.png

www.Giżycko-Lötzen.pl

gizycko_lotzen330.jpg

Efekt Φ

laterna_nowa.jpg
03kamera_100.jpgNowa wystawa w Muzeum Historii Fotografii  4 grudnia 2013 – 30 marca...

Pokochaj Lubuskie

lubuskie_330_m.jpg

LICZY SIĘ KAŻDY DAR SERCA

marta_1_330_edyt.jpg
  Redakcja Albumu Polskiego zwraca się do wszystkich czytelników przyjaciół i ludzi dobrej woli z apelem o wsparcie dla Marty Smolińskiej wnuczki naszych przyjaciół.   Jeśli rozliczając swój PIT macie zamiar...
Redakcja - Kontakt - Napisali o nas - Nasze bannery
Copyright © 2002-2017 Wydawnictwo Internetowe Album PolskiWydawnictwo Internetowe ONPowered by Powered by DV
Wszystkie prawa zastrzeżone.